ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΤΣΟΒΟ
Γράφει : Ο Δημήτριος Μητρόπουλος Αντ/γος ε.α. Επιτ. Υπαρχηγός. ΕΛ.ΑΣ. Πτυχ. Νομικής και Δημ. Δικαίου και Πολ. Επιστημών Νομικής Σχολής Αθηνών. Συγγραφέας, Μέλος της Ένωσης Μεσσηνίων Συγγραφέων
Μέτσοβο, μια πολιτεία όμοια με ζωγραφιά, καμωμένη από τα χέρια ταλαντούχου Ζωγράφου, χτισμένη αμφιθεατρικά 1.156 μέτρα υψόμετρο, σε μια πλαγιά της θρυλικής ελληνικής Πίνδου.
Το Μέτσοβο, ριζωμένο στο μεταίχμιο των ορίων της Ηπείρου με τη Θεσσαλία και τη Δυτική Μακεδονία, υπήρξε στα χρόνια της Τουρκοκρατίας ένα από τα σημαντικότερα δερβένια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
Στα 659 ο σουλτάνος Μεχμέετ ο Δ’ παραχωρεί στους κατοίκους του σημαντικά προνόμια γιατί ένας μετσοβίτης, ο Κυριάκος Φλόκος, είχε φιλοξενήσει τον μεγάλο βεζίρη της Πύλης, όταν συκοφαντημένος από τους πολιτικούς του αντιπάλους καταφεύγει στην περιοχή για να σώσει τη ζωή του. Γρήγορα αποδείχτηκε η αθωότητά του και ο υψηλόβαθμος αξιωματούχος επέστρεψε στη θέση του.
Έτσι, η περιοχή του Μετσόβου και τα γύρω χωριά θεωρήθηκε ιερή γη και τόπος ασυλίας, σε ανάμνηση της προστασίας που βρήκε εκεί ο Μέγας βεζίρης. Και όπως όριζε το πρώτο σουλτανικό φιρμάνι κάθε Οθωμανός που περνούσε έφιππος από την περιοχή, έπρεπε φεύγοντας να τινάξει τα πέταλα του αλόγου του, για να μην πάρει μαζί του σκόνη από την ιερή εκείνη γη. Τα σημαντικά εκείνα προνόμια καταργήθηκαν από τον φοβερό και τρομερό Αλή πασά, όταν στα 1795 έγινε κύριος της περιοχής.
Μια νέα καταστροφή θα γνωρίσει το Μέτσοβο στα 1854, όταν τα στρατεύματα του Αβδή πασά το ερημώνουν, επειδή οι κάτοικοι τόλμησαν να επαναστατήσουν. Η λευτεριά θα ερχόταν γι’ αυτούς αργότερα, με τους νικηφόρους Βαλκανικούς Πολέμους.
Στις 31 Δεκεμβρίου του 1912, στο κωδωνοστάσιο της Αγίας Παρασκευής στήνεται η γαλανόλευκη. Και η φωνή του σημαιοφόρου σκίζει τον αέρα : “Ζήτω η Ελλάδα Μετσοβίτες!”.
Μετά την καταστροφή του 1854, το Μέτσοβο ξαναγεννήθηκε χάρη στα ξενιτεμένα παιδιά του. Ήταν στα 1840 όταν ένα φτωχό παιδί του τόπου ο μετέπειτα εθνικός ευεργέτης Γεώργιος Αβέρωφ, αποχαιρετούσε τη μητέρα του Δούκω, καθώς έφευγε για τα ξένα. Τον συνόδεψε εκείνη μέχρι το εικόνισμα του Αι -Γιώργη, στην άκρη του χωριού Τη φίλησε ο γιος και κάνοντας τον σταυρό του μονολόγησε : “Βοήθα με, Αι-Γιώργη που θα πάω στα ξένα, και θα δεις πως θα σε κάνω”.
Και σαν πλούτισε το φτωχόπαιδο, τήρησε το τάμα του. Επισκεύασε το εκκλησάκι του Αγίου που βρισκόταν στο κοντινό λόφο, αγόρασε μία μεγάλη έκταση γύρω από αυτό, έφτιαξε ένα υπέροχο κήπο με σπάνια άνθη και φυτά και έστειλε από την Αίγυπτο ειδικό κηπουρό να τα φροντίζει.
Στο Μέτσοβο το είχαν συνήθεια : Σαν κάποιος έφευγε για τα ξένα, να γίνεται Λειτουργία την παραμονή. Και την άλλη μέρα τον συνόδευαν πρόσωπα αγαπημένα μέχρι τον Αι Γιώργη ή τον Άγιο Αθανάσιο. Σίγουρα για να τον παραδώσουν σε καλά χέρια και έβγαζε το Μέτσοβο επιδέξιους ξυλογλύφτες, περιζήτητους χτίστες, άξιους πραματευτάδες.
Και από τα χέρια των παιδιών του κτίστηκαν γεφύρια και ναοί, έγιναν μοναδικά ξυλόγλυπτα τέμπλα σε ολόκληρη τη Βαλκανική.
Το Μέτσοβο του Γεωργίου Αβέρωφ, του Νικολάου Στουρνάρα και του Μιχαήλ Τσιτσάνη χάρισε αργότερα στο ελεύθερο ελληνικό κράτος, το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, δώρο πολύτιμο, ανάμεσα σε πολλά άλλα.
Το Μέτσοβο με τις πολλές εκκλησίες, απόδειξη του υψηλού θρησκευτικού συναισθήματος των παιδιών του. Ορισμένες απ’ αυτές, μάλιστα, έχουν δύο άμβωνες, για να διαβάζεται από τον χαμηλότερο ο Απόστολος και από τον Υψηλότερο το Ευαγγέλιο.
Οι Μετσοβίτες σεμνύνονται πάνω απ’ όλα για τον Νεομάρτυρά τους, βλαστάρι του τόπου τους, τον Άγιο Νικόλαο τον νέο ή Βλαχονικόλα, ο όποιος μαρτύρησε στη φωτιά στη κεντρική πλατεία των Τρικάλων, το 1617.
Στο Μέτσοβο θα συναντήσει κανείς μοναδικές παραδόσεις και έθιμα, όπως το πάνδημο μνημόσυνο που γίνεται κάθε χρόνο ανήμερα του ευαγγελιστή Λουκά, στις 18 Οκτωβρίου. Και αν ρωτήσει κανείς τις ηλικιωμένες Μετσοβίτισσες, για την Ιστορία του, θα έχουν να του διηγηθούν με απλότητα πως ο Λουκάς που ήταν εξαιρετικός ζωγράφος, έκανε κάποτε μια εικόνα της Παναγίας.
Όταν εκείνη την είδε, πολύ της άρεσε, κι έβγαλε χρήματα για να τον πληρώσει. Μα εκείνος πως να πάρει χρήματα από του Χριστού τη Μάνα. Τότε η Παναγία τον ρώτησε τι θα μπορούσε να κάνει και ο Λουκάς ζήτησε μια Προσευχή για την ψυχή της μάνας του. Η Παναγία του έκανε τη χάρη, και η παράδοση του τόπου θέλει κάθε χρόνο στη μνήμη του Ευαγγελιστή ζωγράφου, να γίνεται μνημόσυνο για όλους τους κεκοιμημένους.
Πηγή : Κ. Μπαλάφας, Μέτσοβο, Δ. Παπαζήσης, ιστορικά λαογραφικά Θέματα, Β. Σταφίδα, η ιστορία του Μετσόβου.
Ημ/νία γραφής : 4/7/2025
Με εκτίμηση
Δημήτριος Μητρόπουλος
