ΤΟ ΓΕΡΑΣ ΤΟΥ ΓΗΡΑΤΟΣ
Γράφει : Ο Δημήτριος Μητρόπουλος Αντ/γος ε.α. Επιτ. Υπαρχηγός. ΕΛ.ΑΣ. Πτυχ. Νομικής και Δημ. Δικαίου και Πολ. Επιστημών Νομικής Σχολής Αθηνών. Συγγραφέας, Μέλος της Ένωσης Μεσσηνίων Συγγραφέων
Η ζωή του ανθρώπου μπορεί να χωριστεί σε τρεις κύριες περιόδους : Τη νεότητα, την ωριμότητα και το γήρας. Στην πρώτη περίοδο παίρνουμε, στη δεύτερη δίνουμε και στην τρίτη κατακτάμε τη σοφία. Η επανάσταση των παιδιών των λουλουδιών, η απόρριψη των παλιών συμβατικών τρόπων και αξιών και η σεξουαλική απελευθέρωση ήταν από τα κινήματα του περασμένου αιώνα που άλλαξαν ριζικά τη στάση μας απέναντι στη ζωή. Ο επίγειος παράδεισος, το ατελείωτο πάρτυ και η αιώνια νεότητα έγιναν τα οράματα της σύγχρονης εποχής. Ζωή χωρίς πόνο, χωρίς ασθένεια, χωρίς προσπάθεια, χωρίς τέλος.
Η νεότητα μας θέλγει με την ζωντάνια και την ομορφιά της – ποιός μπορεί να τα αρνηθεί αυτά, ποιός να μην τα νοσταλγήσει; Γι’ αυτό αγαπάμε τη νιότη και τους νέους. Οι νέοι παίρνουν και παίρνουν, είναι ανοιχτοί και απόλυτα δεκτικοί. Είναι συγκεντρωμένοι στον εαυτό τους και μέριμνά τους είναι να εμπλουτίζονται.
Υποχρέωση των ενηλίκων είναι να τους καθοδηγούν προς το καλό, να τους υποστηρίζουν και να τους βοηθήσουν να διακρίνουν σιγά σιγά και να αγαπήσουν τον δρόμο προς την ωριμότητα, τη φροντίδα των άλλων.
Η ανεμελιά που διακρίνει τους νέους, την οποία πολλοί επίσης νοσταλγούν, είναι πολύ ευχάριστη σε ορισμένες περιπτώσεις, αλλά συγγενεύει με την ανευθυνότητα. Από μια ηλικία και μετά δεν επιτρέπεται να είμαστε έτσι. Καλλιεργώντας όμως την προσήλωση στη νεότητα, καλλιεργούμε και την παράταση της ανευθυνότητας, τόσο σε ατομικό όσο και στο συλλογικό επίπεδο.
Οι ευθύνες σημαίνουν φροντίδες, κόπο, ταλαιπωρία, αυταπάρνηση. Ο χρόνος για να κάνουμε αυτά που μας αρέσουν περιορίζεται. Η ωριμότητα έχει τις δυσκολίες της αναντίρρητα, έχει όμως και τα καλά της. Το σημαντικότερο που ανακάλυψα εγώ είναι η συνειδητότητα, η ικανότητα να βλέπουμε μέσα στις καταστάσεις, να κρίνουμε ολιγότερο εγωκεντρικά και περισσότερο λογικά. Να μην παρασυρόμαστε εύκολα από τα συναισθήματά μας. Να έχουμε πολλά να δώσουμε και το δόσιμο να μας δίνει χαρά και ολοκλήρωση. Είμαστε πλούσιοι πια με όσα μαζέψαμε στην πορεία μας μέσα από τη νεότητα και μακάριοι όσοι μπορούν να μοιραστούν τον πλούτο τους. Οι αξίες Ιεραρχούνται εκ νέου. Προτεραιότητα δεν μπορεί πια να είναι ο εαυτός, αλλά οι άλλοι. Τα μέλη της οικογένειάς μας, η κοινωνία, το περιβάλλον ο κόσμος. Στην ωριμότητα αρμόζει η εμπλοκή μας με τα κοινά – είναι κι αυτή μια από τις ευθύνες της μέσης ηλικίας.
Η επιλογή που θα κάνουμε στην ωριμότητα καθορίζει και τα γηρατειά μας. Ο ένας δρόμος οδηγεί στα πολύπαθα άρρωστα γεράματα (αν όχι σωματικά, τότε ψυχικά) στη γκρίνια και την απόγνωση, ακόμα ίσως και στον φθόνο, για όσους έχουν ό,τι χάσαμε. Αναπόφευκτα, υπάρχει και φόβος σε αυτή την κατάσταση και ίσως και μια αίσθηση, μηδαμινότητας. Όλα τα αλλοτινά “πλούτη” έχουν χαθεί πια.
Όταν όμως αποφασίζουμε στην ωριμότητά μας να πάρουμε τον δρόμο του δοσίματος, φτάνοντας στην τρίτη ηλικία, ανακαλύπτουμε ότι όλα αυτά που χάσαμε έχουν αντικατασταθεί από άλλα, εξίσου πολύτιμα. Όπως τη γνώση, για παράδειγμα, για το ποια είναι τα αληθινά σημαντικά πράγματα της ζωής. Έχοντας θέσει τον εαυτό μας στην υπηρεσία των άλλων και ενός γενικότερου καλού, έχουμε θρέψει και το καλό μέσα μας, που όλο και φουντώνει εξαγνίζοντάς μας και γεμίζει το σαθρό κορμί με φωτεινή ενέργεια.
Η ετυμολογία της λέξης “γήρας” προέρχεται από το αρχαιολογικό “γέρας”, που σημαίνει βραβείο, τιμή. Το βραβείο το “γέρας” είναι η σοφία. Όπου λέγοντες “σοφία” εννοώ τη βαθιά και στερεή γνώση ότι όλα όσα παλεύουμε να επιτύχουμε είναι ασήμαντα και εφήμερα κι ότι το μόνο που αξίζει να υπηρετούμε είναι το καλό.
Τα γηρατειά παραδίδουν τη σκυτάλη κι εγκαταλείπουν τα κοινά. Είναι περίοδος επιστροφής στον εαυτό, αλλά όχι με τον τρόπο που βιώνει τον εαυτό η νεότητα. Το γήρας βουτά βαθειά να βρει τι κρύβεται πίσω απ’ όλα, πίσω από τις πράξεις και τις λέξεις. Είναι περίοδος αποτίμησης, ζυγιάσματος και κρίσης. Ποιος ήμουνα, πως έζησα τη ζωή μου, τι έκανα; Υπάρχει ακόμα καιρός να διορθωθούν λάθη, να πληρωθούν τα χρέη και να τακτοποιηθούν οι εκκρεμότητες. Πως αλλιώς μπορεί κανείς να φύγει ήσυχος.
Όσοι έχουν κάνει το καλό στη ζωή τους, μπορούν εύκολα να αφήσουν τον ανθρώπινο κόσμο, όσο γλυκός κι αν τους είχε φανεί κάποτε. Είναι έτοιμοι να προχωρήσουν με εμπιστοσύνη στο άγνωστο, ικανοποιημένοι από την πρόσκαιρη παραμονή τους εδώ. Και οι δικοί τους μπορούν να τους αποχαιρετήσουν χωρίς πίκρα και πόνο, χαρούμενοι για την ολοκλήρωση του κύκλου της ζωής του αγαπημένου προσώπου.
Όταν τα γηρατειά αποτυγχάνουν να φτάσουν στη σοφία, απαξιώνονται από τους άλλους. Στην εποχή μας ή απαξίωση, αλλά και η έλλειψη σοφίας έχουν εξελιχθεί σε γενικευμένο φαινόμενο. Μερικές δεκαετίες πριν οι ηλικιωμένοι έχαιραν σεβασμού από όλους. Είχαν σημαντική θέση στην κοινότητα, και οι νεώτεροι επιζητούσαν την εμπειρία και τις συμβουλές τους. Τους αγαπούσαν, τους τιμούσαν και τους ήθελαν κοντά τους. Να είναι η έλλειψη της σοφίας που διακρίνει τώρα την τρίτη ηλικία ή η υποτίμηση αυτών των αρετών, που έχει οδηγήσει στην περιφρόνηση των ηλικιωμένων από τους νεώτερους.
Πηγή : Ορθόδοξο Χριστιανικό Περιοδικό Αδελφότητας Θεολόγων “ΖΩΗ”. Άρθρο του ΑΛΙΑ ΖΑΕ.
Ημ/νία γραφής : 23/5/2025
Με εκτίμηση
Δημήτριος Μητρόπουλος
