ΤΟ ΣΑΡΑΚΙ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ
Γράφει : Ο Δημήτριος Μητρόπουλος Αντ/γος ε.α. Επιτ. Υπαρχηγός. ΕΛ.ΑΣ. Πτυχ. Νομικής και Δημ. Δικαίου και Πολ. Επιστημών Νομικής Σχολής Αθηνών. Συγγραφέας, Μέλος της Ένωσης Μεσσηνίων Συγγραφέων
Το σαράκι, ο σκόρος, είναι ένα σκουλήκι που τρώει και καταστρέφει το ξύλο. Το έντομο αυτό εισέρχεται από κάποια σχισμή στο εσωτερικό του ξύλου, το τρώει σιγά – σιγά μέχρι που το αχρηστεύει τελείως.
Την ίδια και χειρότερη δουλειά από το ξυλοφάγο έντομο κάνει το ολέθριο πάθος του φθόνου ο οποίος επιτυχώς ονομάζεται “σαράκι της ψυχής”. Τι είναι ο φθόνος : Είναι έντονο συναίσθημα δυσαρέσκειας για την υπεροχή, τις επιτυχίες και την ευτυχία του άλλου και εσωτερική ικανοποίηση για τις ατυχίες και θλίψεις του.
Ο Μέγας Βασίλειος, στην εξαίρετη ομιλία του “Περί φθόνου”, αναφέρει ότι “λύπη εστίασης του πλησίον ευπραγίας ο φθόνος “(ΕΠΕ 6, 132). Ο φθόνος είναι πίκρα και δυσαρέσκεια για τα αγαθά και την ευτυχία του άλλου.
Μας κάνει λοιπόν εντύπωση ότι, όταν ο αδελφός, ο φίλος, ο γείτονας, ο συνάδελφος προοδεύει, ο
φθονερός λυπάται. Όταν πάλι ο άλλος δυστυχεί, ο φθονερός αισθάνεται χαρά και ικανοποίηση! Κάνει δηλαδή τα ακριβώς αντίθετα, από αυτά που κάνει ο άνθρωπος της αγάπης.
Τη μετατρέπει από αγάπη σε μίσος κατά των άλλων. Ο φθονερός επιθυμεί το κακό των συνανθρώπων του. Θέλει να τους βλάψει, να τους ταπεινώσει, να τους συκοφαντήσει, για να επικρατήσει αυτός.
Πρόκειται όντως για ολέθριο πάθος. Κατά τον Μέγα Βασίλειο, είναι το χειρότερο απ’ όλα τα πάθη : “Φθόνου πάθος ουδέν ολεθριώτερον” (ΕΠΕ 6, 146). Είναι δίδαγμα του όφεως διαβόλου, εφεύρεση των δαιμόνων, σπορά του εχθρού διαβόλου.
Ο όσιος Ισαάκ ο Σύρος παρατηρεί ότι, όποιος έχει φθόνο στην καρδιά του, έχει μαζί και το διάβολο : “Όστις έχει φθόνον εις την καρδίαν, έχει μετ’ αυτού τον διάβολον”. (Λόγος ΝΗ’).
Ο δε όσιος Εφραίμ ο Σύρος χαρακτηρίζει τον φθόνο “δεινόν δηλητηρίον”, φοβερό δηλητήριο. Όπως το δηλητήριο δηλητηριάζει αυτούς που το πίνουν, έτσι και ο φθόνος δηλητηριάζει τη ζωή των φθονερών.
Τα αποτελέσματα του φθόνου είναι καταστροφικά και για τον φθονερό και για τους συνανθρώπους του.
Τον μεν φθονερό τον κατατρώει εσωτερικά σαν το σαράκι. Δεν τον αφήνει σε ησυχία, δεν του επιτρέπει να χαρεί τη ζωή του.” Πάντοτε η καρδιά αυτού ασθενεί εν λύπαις και το σώμα του φθείρεται εν ωχρότητι”, παρατηρεί πάλι ο Όσιος Εφραίμ ο Σύρος. Γίνεται κίτρινος σκάει από το κακό του. Μπορεί να χάσει την υγεία του ακόμη και τα λογικά του.
Επί πλέον ο φθόνος κάνει ζημιά και στους άλλους. Μπορεί να διαλύσει οικογένειες, να καταστρέψει επιχειρήσεις, να καταργήσει Φιλίες, να οδηγήσει ακόμα και στο φόνο!
Από φθόνο σκότωσε ο Κάιν τον Άβελ. Ο πρώτος φόνος που διαπράχτηκε επάνω στη γη. Από φθόνο πούλησαν τα παιδιά του Ιακώβ τον αδελφό τους Ιωσήφ στους Ισραηλίτες εμπόρους! Από την ίδια αιτία κυνηγούσε να σκοτώσει ο Σαούλ τον Δαβίδ!
Από αυτήν έριξαν οι 122 σατράπες τον Δανιήλ στο λάκκο των λεόντων!
Από φθόνο η λεγόμενη ληστρική σύνοδος καθήρεσε τον Άγιο Ιωάννη τον Χρυσόστομο. Από το πάθος αυτό ο Αρκάδιος και η Ευδοξία τον εξόρισαν δύο φορές στα βάθη της Μικράς Ασίας. Αλλά και τον Κύριό μας εξαιτίας του φθόνου Τον παρέδωσαν οι άρχοντες των Ιουδαίων στον Πιλάτο για να σταυρωθεί (Ματθ. κζ’ 18). Ο ειδεθέστερος φόνος που διαπράχτηκε πάνω στη γη.
Πως όμως πολεμείται το τυραννικό αυτό πάθος;
Επειδή ο φθόνος τροφοδοτείται από την επιθυμία που έχουμε να φαινόμαστε και να προβαλλόμαστε περισσότερο από τους άλλους, για να τον υπερνικούμε πρέπει να πολεμούμε την κενοδοξία μας.
“Μη γινώμεθα κενόδοξοι, αλλήλους προκαλούμενοι, αλλήλους φθονούντες”, παραγγέλει ο Απόστολος Παύλος, στην προς Γαλάτας επιστολή του (ε’ 26). Ας μη γινόμαστε ματαιόδοξοι, προκαλώντας ο ένας τον άλλο σε φιλονικίες και φθονώντας ο ένας τον άλλο. Αντί για τον φθόνο να καλλιεργούμε την βασίλισσα των αρετών, την αγάπη.
Όπου υπάρχει αληθινή αγάπη δεν μπορεί ν’ αναπτυχθεί ο φθόνος.
Επίσης ο φθόνος τροφοδοτείτε από την κατάκριση. Συνεπώς για να τον υπερνικούμε, να μην κατακρίνουμε τους άλλους, αλλά με την αυτομεμψία να επιπλήττουμε αυστηρά τον εαυτό μας, για να πληγώνεται θανάσιμα ο φθόνος και να εξαφανίζεται.
Πολύ βοηθάει στην εκρίζωση του πάθους αυτού και η έγκαιρη καταπολέμησή του. Να ξεριζώσουμε το φθόνο, όσο ακόμη είναι νωρίς, τότε που νιώθουμε τα πρώτα κεντήματα. Διότι αν αυξηθεί δύσκολα ξεριζώνεται : “Πρόρριζον τοίνυν το πάθος πάντοτεν ανασπάσωμεν”, συμβουλεύει ο Ιερός Χρυσόστομος (Εις το κατά Ιωάννην, Ομιλία ΛΖ’ 3).
Άλλος αποτελεσματικός τρόπος είναι το να χαιρετούμε τα πρόσωπα που φθονούμε, να τους τηλεφωνούμε στη γιορτή τους, να τους συγχαίρουμε σε κάποια επιτυχία τους.
Πάνω από όλα όμως, ας ζητάμε τη βοήθεια του Θεού με την προσευχή, διότι με τις ανθρώπινες μόνο δυνάμεις δεν μπορούμε να απαλλαγούμε από το πάθος του φθόνου. Χρειαζόμαστε απαραίτητα και την άνωθεν βοήθεια.
Μακάριος οποίος δεν υποδουλώθηκε στο πάθος του φθόνου! Ο ανεπίφθονος δεν λυπάται, για την προκοπή των άλλων αλλά χαίρεται Τους δίνει πάντοτε το προβάδισμα. “Πάντας προτιμά εαυτούς και νομίζει έσχατον πάντων. Πάντας θεωρεί μείζονας και βελτίους (= ανώτερους) εαυτού προσθέτει ο όσιος Εφραίμ ο Σύρος (Λόγος ΙΗ’, περί του μη έχειν φθόνον ή ζήλον).
Προς αυτή λοιπόν την κατεύθυνση ας εντείνουμε και εμείς, με τη χάρη του Θεού τον αγώνα μας.
Πηγή : Χριστιανικό Ορθόδοξο Περιοδικό, ο “Σωτήρ”.
Ημ/νία γραφής : 13/6/2025
Με εκτίμηση
Δημήτριος Μητρόπουλος
