ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ
Γράφει : Ο Δημήτριος Μητρόπουλος Αντ/γος ε.α. Επιτ. Υπαρχηγός. ΕΛ.ΑΣ. Πτυχ. Νομικής και Δημ. Δικαίου και Πολ. Επιστημών Νομικής Σχολής Αθηνών. Συγγραφέας, Μέλος της Ένωσης Μεσσηνίων Συγγραφέων
Για το κλείσιμο θέσεων για είσοδο στο Άγιο Όρος το τηλέφωνο του Γραφείου προσκυνητών της Θεσσαλονίκης είναι 2310-20943181. Δίνεται ο αριθμός Δελτίου Ταυτότητος και δηλώνεται ο επιθυμητός χρόνος επίσκεψης (ομάδα έως 5 άτομα και 120 άτομα συνολικά προβλέπεται να εισέρχονται καθημερινά στο Άγιο Όρος).
Από Θεσσαλονίκη – Ουρανούπολη, είναι 133 Χιλιόμετρα. Η διέλευση καθ’ οδόν γίνεται από τα Στάγιρα, όπου το Μνημείο και ο τόπος καταγωγής του Αριστοτέλη, εάν δεν πηγαίνουμε από τον Πολύγυρο.
ΑΘΩΣ
Έχει έκταση 332,5 τετραγ. χιλιόμετρα. Είναι 60 χιλιόμετρα μήκος και 8 – 12 χιλιόμετρα πλάτος. Το ύψος του όρους Άθω είναι 2033 μέτρα.
Το Άγιο όρος είναι αυτοδιοικούμενο τμήμα του Ελληνικού Κράτους. Ανήκει στις 20 Ιερές Μονές και είναι υπό την άμεση Πνευματική Εποπτεία του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Όσοι μονάζουν στο Άγιο Όρος αποκτούν την Ελληνική Ιθαγένεια.
Στο Άγιο Όρος ισχύει το άβατο, από το 1100 μ.Χ. Το Άγιο Όρος ονομάζεται και “Περιβόλι της Παναγίας”, θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί και “Επίγειος Παράδεισος”.
Όλες οι μόνες του Αγίου Όρους, είναι σήμερα Κοινόβιες.
Εκτός από τις 20 Ι. Μονές, υπάρχουν 12 σκήτες, 700 κελιά, Καλύβες, Καθίσματα, και Ησυχαστήρια ή Ασκητήρια.
ΙΕΡΕΣ ΜΟΝΕΣ
Οι 20 κύριες Ιερές Μόνες είναι : Μεγίστης Λαύρας – Βατοπεδίου – Ιβήρων – Παντοκράτωρος – Φιλοθέου – Κουτλουμουσίου – Καρακάλου – Εσφυγμένου – Σταυρονικήτα – Αγίου Παύλου – Αγίου Διονυσίου – Οσίου Γρηγορίου – Σίμωνος Πέτρας – Ξηροποτάμου – Αγίου Παντελεήμονος -Ξενοφώντος – Δοχειαρίου – Κωσταμονίτου – Ζωγράφου και Χιλανδραρίου.
Μόνο οι Μονές Κουτλουμουσίου, Φιλοθέου, Κωνσταμονήτου και Ζωγράφου βρίσκονται στην ενδοχώρα. Τα πιο πολλά από τα Ησυχαστήρια (Ασκητήρια βρίσκονται στο Νότιο μέρος. Οι δύο οικισμοί είναι των Καρυών (Πρωτεύουσα) και της Δάφνης το (επίνειό της).
Στις Καρυές εδρεύει η Ιερά Κοινότητα (20 αντιπρόσωποι των 20 Μονών) που ασκεί την ανώτατη εποπτεία. Η Ιερά Επιστασία είναι 4μελης και αποτελεί το Εκτελεστικό Σώμα.
Ο Διοικητής του Αγίου Όρους εκτελεί Κρατική Εξουσία. Όλες οι μονές είναι παλαιοημερολογίτισσες, εκτός του Βατοπεδίου (13 μέρες διαφορά από το Γρηγοριανό Ημερολόγιο, στην Ελλάδα από το 1923). Μεταξύ τους υπάρχει ιεραρχική κατάσταση, με πρώτη την Μεγίστης Λαύρας.
Υπάρχουν 17 Ελληνικές Μονές, μια Ρώσικη, μία Σερβική, και μία Βουλγάρικη. Υπάρχει και μία σκήτη Ρουμάνικη.
Στο όρος δεν υπάρχει ΔΕΗ. Υπάρχουν μόνο Ηλεκτρογεννήτριες, Υδρογεννήτριες και Ηλιακοί συλλέκτες και ως εκ τούτου σε ορισμένες χρησιμοποιούνται ακόμη λάμπες Πετρελαίου.
Το Άγιο Όρος επιχορηγείται και από το Κράτος, έχει όμως εισοδήματα από ενοίκια από ακίνητα ανά την Ελλάδα, δασικά και γεωργικά προϊόντα, από εργασίες Μοναχών, από τα διαμονητήρια κ.λ.π.
Με τη δύση του Ήλιου, κλείνουν οι πόρτες στα Μοναστήρια και ανοίγουν την άλλη μέρα το πρωί.
ΣΚΗΤΕΣ
Είναι συνοικισμοί με ορισμένο αριθμό Μοναχών και ανήκουν στις αντίστοιχες Μονές. (Τρεις σκήτες έχει η Μονή Μεγίστης Λαύρας). Τέσσερες από τις Σκήτες είναι κοινόβιες και οι άλλες οκτώ ιδιόρρυθμες. Η ιδιόρρυθμος Σκήτη είναι άθροισμα από Καλύβες με μικρά σπιτάκια γύρω από ένα ναό. Η κοινοτική Σκήτη μοιάζει με Μοναστήρι.
ΚΕΛΙΑ
Είναι ιδρύματα με ένα ναό και ένα οικοδόμημα. Ανήκουν σε κάποιο Μοναστήρι και παραχωρούνται Ισόβια σε τρεις Μοναχούς, τον Γέροντα και τους δύο υποτακτικούς του οι οποίοι ζουν από την καλλιέργεια της γης ή το ψάρεμα ή από άλλες εργασίες.
ΚΑΛΥΒΕΣ
Είναι απομονωμένες κατοικίες, παραχωρούμενες Ισόβια σε κάθε τρεις μοναχούς.
ΚΑΘΙΣΜΑΤΑ
Είναι μικρές Καλύβες, παραχωρημένες Ισόβια σε ένα Μόναχό.
ΗΣΥΧΑΣΤΗΡΙΟ
Είναι οι μικρές Καλύβες πάνω σε βράχους ή σπηλιές ή σε τρύπες μέσα σε βράχους. Εκεί ο Ασκητής ζει όλη του τη ζωή με ότι θα του φέρουν η’ με ότι θα του κατεβάσουν με το σχοινί ή θα ανεβάσει με το καρούλι.
ΑΡΧΟΝΤΑΡΙΚΙ – ΑΡΧΟΝΤΑΡΗΣ
Ο Αρχοντάρης, είναι ο Μοναχός που υποδέχεται τους επισκέπτες και μεριμνά για τη φιλοξενία τους ή για οτιδήποτε άλλο χρειαστούν. Ο υπεύθυνος των Δημοσίων Σχέσεων της Μονής.
Μορφές Μοναχών που πέρασαν τα τελευταία χρόνια από το Άγιο Όρος ήταν ο Πορφύριος και ο Παΐσιος. Ο Πορφύριος πριν πεθάνει, ήταν στη Μαλακάσα σε εκεί Μοναστήρι. Ο Παΐσιος είχε μονάσει παλαιότερα για δύο χρόνια στο Σινά.
Στη πρώτη επίσκεψη μου στο Άγιο Όρος το 1993, καθ’ οδόν προς την Μονή Ιβήρων από τη Μονή Κουτλουμουσίου, περιμέναμε με άλλους 4 της ομάδας μου, επί ημίωρο στο φράκτη της αυλής του γέροντα μοναχού Παΐσιου, για να δούμε και να μιλήσουμε στον Γέροντα. Όταν έφτασε η σειρά μας μέσα από τα συρματοπλέγματα, ο Γέροντας Μοναχός Παΐσιος, μας κέρασε λουκούμι και μας έδωσε την ευλογία του. Το κελί ήταν 300 μέτρα δεξιότερα από το μονοπάτι. Ανέμεναν να τον συναντήσουν 50 περίπου άτομα και αυτός ήταν ο λόγος που δεν περιμέναμε να μπούμε μέσα στο χώρο του Κελιού του.
Τα Μοναστήρια στο Άγιο Όρος κάνουν χρήση της ώρας που έκαναν και οι βυζαντινοί. Δηλαδή όταν έχουμε δύση του Ήλιου, τα ωρολόγιά τους δείχνουν 12 η ώρα τη νύχτα. Γι’ αυτό τα πρωινά που έχουν τραπεζαρία τα ωρολόγιά τους δείχνουν 12 η ώρα το μεσημέρι. Το απόδειπνο γίνεται μετά το βραδινό δείπνο, περίπου 15 λεπτά πριν τη δύση του Ήλιου. Η πρωινή ακολουθία γίνεται από 4,15 πριν μεσημβρίας έως 8 και15 π.μ. (3-4 ώρες πριν την Ανατολή του Ηλίου).
Κρέας δεν τρώνε ποτέ στις κοινώβιες μονές καθώς και λάδι, Δευτέρα, Τετάρτη και Παρασκευή.
Μόνο αρσενικά ζώα επιτρέπονται στο Άγιο Όρος.
Για την είσοδο στο Όρος απαιτείται Διαμονητήριο, κάτι ανάλογο με το Διαβατήριο. Στην Μονή Αγίου Παντελεήμονος (Ρωσικό) υπάρχει καμπάνα που ζυγίζει 13 τόνους και είναι η δεύτερη σε μέγεθος, μετά από την της Αγίας Πετρούπολης στη Ρωσία.
Στην Ι. Μονή Μεγίστης Λαύρας υπάρχει βαρέλι για κρασί, χωρητικότητας 35 τόνων. Καλύπτει το χώρο ενός δωματίου.
Το κτίριο, στη παραλία του Ρώσικου Μοναστηρίου είχε κάποτε 990 δωμάτια. Ήταν η εποχή που το μοναστήρι είχε 5.000 μοναχούς. Το 1/2 του 3ου ορόφου, ήταν χειρουργεία. Έχει τραπεζαρία 800 ατόμων.
Από αμπέλια του Αγίου Όρους, είναι το κρασί το “ΤΣΑΝΤΑΛΙ”.
Η προσευχή του Μονάχου είναι : “Κύριε Ιησού Χριστέ, Υιέ Θεού, ελέησον με (μας)” ή Ιησού Χριστέ, υιέ θεού κύριε ελέησον.
Το Άγιο Όρος, ορίζεται, με Χρυσόβουλο του Αυτοκράτορα Βασιλείου του Α’, ότι ανήκει στους Μοναχούς.
Στις Μονές του Αγίου Όρους φυλάσσονται 12.000 χειρόγραφα. Σε όλη την Ελλάδα υπάρχουν 25.000 χειρόγραφα περίπου , ενώ σε όλο τον κόσμο 45.000.
Πηγή: Από το βιβλίο του αειμνήστου Αδελφού Γιάννη, με τον τίτλο “Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΜΟΥ”.
Ημ/νία γραφής : 22/6/2025
Με Εκτίμηση
Δημήτριος Μητρόπουλος
