ΛΕΣ ΚΑΙ ΗΤΑΝ ΧΘΕΣ
Γράφει : Ο Δημήτριος Μητρόπουλος Αντ/γος ε.α. Επιτ. Υπαρχηγός. ΕΛ.ΑΣ. Πτυχ. Νομικής και Δημ. Δικαίου και Πολ. Επιστημών Νομικής Σχολής Αθηνών. Συγγραφέας, Μέλος της Ένωσης Μεσσηνίων Συγγραφέων
Καλλιστεία, θεάματα και…. φλερτ στην ιερά οδό του Μεσοπολέμου. Ο ιστορικός δρόμος ως τόπος ψυχαγωγίας, περί ελάμβανε μέχρι και σινεμά.
Από τις ωραιότερες βόλτες στη μεσοπολέμου Αθήνα, ήταν κατά μήκος της Ιεράς οδού, από την οδό Πειραιώς, έως την Σπύρου Πάτση και κατά μήκος της Κωνσταντινουπόλεως. Εκεί βρίσκονταν
τα κέντρα, τα “θεάματα” και οι κήποι. Το δίωρο 7-9 το βράδυ ήταν κατ’ εξοχήν για περίπατο.
Νεαροί, κορίτσια, γυναίκες, παιδιά, γέροι, γριούλες, και ατελείωτη μαρίδα εμφανίζονταν από κάθε γωνία. Τότε έκαναν χρυσές δουλειές οι πλανόδιοι μικροπωλητές, πασατεμπάδες, στραγαλατζήδες, λεμοναδοπώλες… Τα τραπεζάκια γέμιζαν εύθυμες συντροφιές. Τότε ανθούσαν και τα φλερτάκια με νεανίδες που ξεποδαριάζονταν κατά μήκος της Ιεράς Οδού. Τα καταστήατα της συνοικίας ήταν ένα πραγματικό μωσαϊκό. Πλάι στο μπαρ ξεφύτρωνε το μαγειρείο, ο καφενές, το αριστοκρατικότερο “Οινοστιατόριον”, ή “καφεζυθοπωλείον”, ή απλή ταβέρνα, το “Ζαχαρο-πλαστείον”, το υπαίθριο θέατρο ή ο ρομαντικός κήπος. Εκεί, το καφενεδάκι “Ελβετικόν” του Γερολυμάτου, γεμάτο ταβλαδόρους, εκεί και η ταβέρνα “Υπόγειος Παράδεισος” του Δημητρίου. Στην οδό Κωνσταντινουπόλεως, το ζυθοπωλείο “Δάσος” του Βλάχου, το οποίο είχε κήπο με λεύκες, λυγαριές και ακακίες.
Εδώ πρέπει να κάνουμε μια παρένθεση, για να δούμε τι συνέβαινε στο συγκεκριμένο ζυθεστιατόριο το 1931, όταν λειτουργούσε υπό τη διεύθυνση ενός από τους νοικοκύρηδες της γειτονιάς του Αντώνη Παπαγεωργίου. Εκεί λοιπόν εκλεγόταν η Μις Βοτανικός! Όλα ακολουθούσαν την τυπική διαδικασία. Συστηνόταν μια επιτροπή, την οποία αποτελούσαν επιφανείς κάτοικοι και οικογενειάρχες της συνοικίας να απονείμουν τον τίτλο Μις Βοτανικός στη 17χρονη Κατίνα Σπυροπούλου που κατοικούσε στην οδό Δεκελέων 6.
Επανερχόμαστε όμως στα δυτικά της οδού Κωνσταντινουπόλεως όπου υπήρχε το θέατρο “Βοτανικός”. Εκεί ο Κόττας, ο καραγκιοζοπαίχτης της συνοικίας, με όλο τον θίασο επί σκηνής, τον πονηρό Καραγκιόζη, τον αφελή Μπάρμπα Γιώργο, το Κολλητήρι, τον Χατζηαβάτη, διασκέδαζε την τακτική του πελατεία με κόμικς δράματα και ιλαροτραγωδίες! Αλλά η περιοχή διέθετε και θερινό κινηματογράφο, το “Πεζουρέ”.
Ζωηρότατη ήταν η κίνηση και “εις το μέχρι της οδού Πειραιώς – πάρα τη λαχαναγορά – τμήμα”. Η Λαχαναγορά βρισκότανε στο ανασκαμμένο σήμερα οικόπεδο, στη γωνία όπου συμβάλλουν η οδός Πειραιώς με την Ιερά οδό. Εκεί ήταν το καφενεδάκι “Λουκανζίκος”, ο “Βύρων”, το οινομαγειρείο του Παπαδάτου και τα καφενεία “Προβολεύς”, “Λεύκα”, “Συνάντησις” ,”Ένωσις” και “Εμπορικόν Κέντρον”.
Η “σκοτεινή “πλευρά με τους παράνομους τεκέδες.
Υπήρχε βέβαια και ο αθέατος κόσμος, εκείνος που δεν απολάμβανε δημοσιότητα, για τον οποίο οι πληροφορίες είναι ελάχιστες και σπάνιες. Ήταν ο κόσμος του περιθωρίου και της παρανομίας.
Η γειτνίαση με το Γκαζοχώρι ήταν η αιτία να ακμάσουν οι τεκέδες και η παρανομία. Ήταν η πλέον
φημισμένη γειτονιά της “μαύρης ηδονής”, με τα “μπαραγκάκια” να μεσουρανούν τη νύχτα και τα μπαγλαμαδάκια να στενάζουν κάτω από τον ιστορικό “χασικλίδικο καημό” , όπως εύστοχα έγραφε ο ανώνυμος ρεπόρτερ του 1936.
Στην Ιερά Οδό και στις παρυφές προς τον Ελαιώνα έβρισκαν τους τέλειους οι μάγκες, ιδιαίτερα όταν η Αστυνομία πραγματοποιούσε εκκαθαρίσεις στη Δραπετσώνα, στις Δεξαμενές, στη κακκινιά και στην Πειραϊκή. Ο Αστυνομικός Σταθμός Γκαζοχωρίου είχε πάντα υποθέσεις σε εκκρεμότητα και ο τίτλος “ανακάλυψις χασισοποτείου”, ήταν συνήθης στον Τύπο.
Το φαινόμενο περιεστάλη στα χρόνια της δικτατορίας Μεταξά. Όπως και οι χαρτοπαικτικές λέσχες. Όσο για την κίνηση στην περιοχή της Ιεράς Οδού, αυξήθηκε ακόμη περισσότερο από το 1938 , όταν καθιερώθηκε η γραμμή “10” του τροχιόδρομου. Ξεκινούσε από τη συμβολή της Ιεράς Οδού με τη λεωφόρο Κωνσταντινουπόλεως και τερμάτιζε στην οδό Ιπποκράτους, με εισιτήριο 3 δραχμές. Η Αθήνα από τις αρχές του περασμένου αιώνα μέχρι και σήμερα άλλαξε δραματικά. Και εξακολουθεί να αλλάζει. Οι δρόμοι, οι πλατείες, τα πάρκα, οι αρχαιολογικοί χώροι, οριοθετούνται εξαρχής, αναπλάθονται, συρρικνώνονται ή επεκτείνονται, ακμάζουν και παρακμάζουν.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της τάσης είναι η πλατεία Ομονοίας, η οποία είναι η πιο πολύπαθη πλατεία από άποψη αλλαγών. Άλλοτε κυκλική και άλλοτε ορθογώνια, με και χωρίς πεζούλια, με έργα τέχνης και χωρίς αυτά, ο αθηναϊκός αυτός κόμβος έχει αλλάξει άρδην όλα αυτά τα χρόνια.
Πριν, όμως, από μερικές δεκαετίες τα πράγματα ήταν διαφορετικά. Η πλατεία ήταν φωτεινή, καθαρή, τόπος συνάντησης των ανθρώπων και χώρος στάσης και χαλάρωσης. Ο κόσμος επισκεπτόταν τα συνοικιακά καφέ, έκανε περιπάτους στο πλακόστρωτο, και χάζευε αμέριμνα την αγορά, κάτι που σήμερα τείνει να αλλάξει.
Το 1930 ο συνολικός πληθυσμός της Αθήνας ήταν 811.428 κάτοικοι. Από αυτούς οι 30.000 ήταν εγκατεστημένοι σε ότι σήμερα αποκαλούμε προάστια. Τα παλαιότερα προάστια της Αθήνας ήταν η Κηφισιά, “εύυδρος και δροσερή”, το Χαλάνδρι και το Μαρούσι. Βέβαια σε μια εποχή που υπήρχε η διάσταση του – “μέσα” και του “έξω” η αντίληψη της πόλης από “μέσα” προς τα “έξω”, το “προάστιο” είχε μια σημασία αρνητική και για μερικούς απαξιωτική.
Μέχρι που φτάνουμε στο σήμερα, όπου η υπέρμετρη αύξηση του τουρισμού, η τεράστια ζήτηση και αντίστοιχα προσφορά σε καταλύματα βραχυχρόνιας μίσθωσης και η ολοένα αυξανόμενη δημοφιλία της καθιστούν υπαρκτό τον κίνδυνο να μετατραπεί η Αθήνα, σε μια απέραντη τουριστούπολη με ξενοδοχεία Airbnb και hostels σε κάθε τετράγωνο. Με μαγαζιά που θα απευθύνονται αποκλειστικά σε τουρίστες και με μηδαμινό τοπικό χρώμα, αν δεν έχει μετατραπεί ήδη.
Πηγή : – LIFO, Ειρήνη Γιαννάκη. – CiTY STORIES, Νικόλαος Μπάρδης. – Ελευθέριος Σκιαδάς, eskiadas@dimokratia news.gr.
Ημ/νία γραφής : 29/3/2025
Με εκτίμηση
Δημήτριος Μητρόπουλος
